«Атырау жылу электр орталығы» акционерлік қоғамы. Проблемалық мәселелер: негізгі жабдықтардың тозуы.

«Атырау жылу электр орталығы» акционерлік қоғамының (АҚ «АТЭЦ») негізгі қызмет түрлері – электр энергиясын өндіру және оны көтерме түрде сату, сондай-ақ жылу энергиясын өндіру және жеткізу болып табылады. Қоғам қызметінің басты мақсаты – Атырау өңірін тиімді әрі сенімді энергиямен қамтамасыз ету.

Көтерме электр энергиясын жеткізу бойынша АҚ «АТЭЦ» Атырау облысының электр энергетикасы нарығында басым орынға ие. Жылу энергиясын өндіру және жеткізу саласында ол табиғи монополия субъектісі ретінде Қазақстан Республикасының тиісті уәкілетті органы тарапынан реттеледі.

АҚ «АТЭЦ» Атырау облысындағы энергия тұтынушы ұйымдардың негізгі электр энергия жеткізушісі болып табылады, сондай-ақ Атырау қаласының орталықтандырылған жылумен қамту жүйесінің басты көзі саналады.

АҚ «АТЭЦ» 1963 жылдан бастап жұмыс істейді. Қоғам құрамына екі өндірістік нысан кіреді – Атырау ЖЭО және аудандық қазандық.

1963 жылдың қаңтарында қуаты 12 МВт болатын ПТ-12-90 КТЗ турбинасы мен өнімділігі 120 т/сағ БКЗ-120-100ГМ жоғары қысымды бу қазандығының алғашқы іске қосу актісі қабылданды.

1970 жылы Атырау ЖЭО-ның орнатылған қуаты 134 МВт-қа жетті, онда 5 турбина және 7 қазандық агрегаты жұмыс істеді.

1971–1985 жылдар аралығында станцияны кеңейту жобасына сәйкес қосымша 2 турбина және 3 қазандық агрегаты іске қосылды.

1991 жылға дейін негізгі отын ретінде мазут пайдаланылды, ал 1991–1994 жылдары кезең-кезеңімен табиғи газға көшу жүзеге асырылды.

2010 жылы IV кезек кеңейту жобасы аясында 75 МВт қуатқа ие 3 турбина және 2 қазандық агрегаты іске қосылды.

2012 жылы №13 ст. ТГМ-159 СО қазандық агрегаты пайдалануға берілді.

2012 жылы №1 және №2 ПТ-12-35 турбоагрегаттары реконструкциядан өтті.

2013 жылы №1 БКЗ-120-100ГМ қазандық агрегаты жаңғыртылды.

2014 жылы №14 ст. ТГМ-151 «Б» қазандық агрегаты іске қосылды.

2015 жылы IV кеңейту жобасы аясында қуаты 100 МВт К-100 турбоагрегаты пайдалануға берілді.

2019 жылы қуаты 60 МВт газ турбиналық қондырғы (ГТУ-60) іске қосылды.

Қазақстан Республикасының кейбір энергетикалық нысандарында болған белгілі оқиғалардан кейін, мемлекет деңгейінде барлық өңірлер бойынша 2022–2023 жылдардағы жылыту маусымына дайындыққа қатысты кешенді тексерулер жүргізу туралы шешім қабылданды.

2022 жылдың желтоқсанында Атырау ЖЭО-да да осындай тексеріс жүргізілді. Комиссия құрамына Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің өкілдері, Энергетика министрлігінің атомдық және энергетикалық қадағалау және бақылау комитетінің Атырау облысы бойынша департаменті, «Мемэнергоэкспертиза» РМК және «Қазэнергоэкспертиза» ұйымдарының мамандары кірді.

Комиссия қорытындысы бойынша станцияның жұмыс режимі қанағаттанарлық деп танылды. Алайда негізгі жабдықтардың тозу деңгейі 2023 жылғы 01.01 жағдай бойынша 56,07% құрап, кәсіпорын «сары аймаққа» енгізілді.

Негізгі жабдықтардың тозуы олардың ұзақ уақыт пайдаланылуымен байланысты. Бұл жағдай жабдықтарды жаңғырту, реконструкциялау, жоспарлы жөндеу, ауыстыру және парктік ресурсты ұзарту сияқты шараларды талап етеді.

Аталған жұмыстарды орындау үшін қаржыландыру, соның ішінде инвестиция тарту қажет, бұл өз кезегінде электр энергиясы тарифінің өсуіне әкеледі.

АҚ «АТЭЦ» тарифті көтеру қажеттілігін растайтын өтінім мен материалдарды уәкілетті органдарға жолдаған.

Сонымен қатар, негізгі жабдықтардың тозуын төмендету – АҚ «АТЭЦ»-тің міндеті болып табылады және Атырау өңірінің тұтынушыларын тұрақты энергиямен қамтамасыз ету үшін аса маңызды.